Báo cáo tình hình giá cả thị trường tháng 9 và dự báo những tháng cuối năm của Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) vừa công bố cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2011 tình hình giá cả tiếp tục ổn định, cung - cầu các hàng hóa thiết yếu được bảo đảm, đáp ứng đủ các nhu cầu về sản xuất và tiêu dùng của mọi tầng lớp dân cư, kết cấu hạ tầng thương mại tiếp tục được nâng cấp, mở rộng và phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa.

Cũng trong 9 tháng qua, các chương trình dự trữ hàng hóa bình ổn thị trường tại các trung tâm lớn tiếp tục được duy trì và mở rộng, tạo thuận lợi cho sản xuất, lưu thông các mặt hàng thiết yếu, bảo đảm nguồn cung cho thị trường.

Mặc dù về cơ bản, giá cả đã có sự ổn định, song những yếu tố tác động làm ảnh hưởng đến mặt bằng giá cả vẫn còn tiềm ẩn. Theo đánh giá của Cục Quản lý Giá, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 2 tháng qua (tháng 8, 9) đã liên tiếp giảm với mức tăng dưới 1%/tháng; trong đó tháng 9 chỉ tăng 0,82% và là mức tăng thấp nhất từ đầu năm đến nay. Tuy nhiên, tính chung tốc độ tăng giá tiêu dùng trong 9 tháng, CPI trung bình lên tới 1,72%/tháng, đây là tốc độ tăng rất mạnh trong những năm gần đây. Như vậy, CPI 9 tháng đã tăng tới 16,63%, khoảng cách đến mục tiêu kiềm giữ CPI cả năm là 18% còn rất ngắn.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, nếu với tốc độ tăng giá như hiện nay thì 3 tháng tới phải kiềm giữ CPI ở mức 0,75%/tháng mới có thể đạt được mục tiêu đã đề ra. Đây là một thách thức khá lớn trong điều hành thị trường trong nước.

Bên cạnh đó, hiện nay thị trường đang bộc lộ rõ sự bất ổn trong khâu tổ chức lưu thông, phân phối hàng hóa, đặc biệt giới tư thương chi phối đã đẩy một số mặt hàng thực phẩm tăng cao. Chẳng hạn như, giá lợn hơi đã giảm 30 - 35% so với những tháng trước đây, nhưng giá bán lẻ tại các chợ và cửa hàng vẫn ở mức cao.

Ngoài ra, nguồn cung của một số hàng hóa, vật tư thiết yếu còn thiếu bền vững, trong một số thời điểm nhất định một số mặt hàng thực phẩm có sự bất ổn về nguồn cung do dịch bệnh (đối với thịt lợn) và giảm sút diện tích canh tác (đối với rau, củ, quả ở các tỉnh xung quanh Hà Nội), ảnh hưởng đến giá cả thị trường và tác động tới CPI chung của cả nước…

Đặc biệt, trong tháng 10 và các tháng tiếp theo còn tồn tại nhiều yếu tố gây áp lực tăng giá như hậu quả cơn bão số 4 tại miền Trung và số 5 tại miền Bắc, đỉnh lũ ở đồng bằng sông Cửu Long tác động tiêu cực đến sản xuất, lưu thông; dịch bệnh trên gia súc chưa được khống chế hoàn toàn có thể tác động tăng giá.

Bên cạnh những yếu tố trong nước làm ảnh hưởng đến mặt bằng giá, Cục Quản lý giá cũng cho rằng tình hình kinh tế thế giới vẫn còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều tác động bất lợi đến nền kinh tế, cũng như mặt bằng giá chung.

Tuy nhiên, Cục Quản lý giá cũng cho rằng, trong quý 4/2011 có một số yếu tố giảm áp lực tăng giá như USD tăng giá so với các đồng tiền khác khiến giá hàng hóa có xu hướng giảm.

Ở trong nước, các cân đối vĩ mô tiếp tục được điều hành để giữ ổn định; nguồn cung nhiều nông sản thực phẩm tăng; lãi suất được điều hành chặt chẽ hơn nhằm giảm giá vốn của doanh nghiệp... sẽ tiếp tục phát huy tác dụng góp phần quan trọng để bình ổn giá thị trường.

Việc ổn định giá cả từ nay đến cuối năm có vai trò quan trọng trong việc ổn định thị trường, tuy nhiên, để làm được điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các ngành có liên quan. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang, nhiệm vụ của quý 4 hết sức nặng nề để hoàn thành mục tiêu năm 2011. Vì vậy, các tập đoàn, tổng công ty và các đơn vị trực thuộc ngành công thương cần thực hiện mọi biện pháp điều hành và giải quyết khó khăn vướng mắc để đảm bảo cân đối cung cầu; không để sốt giá trong những tháng cuối năm và Tết Nguyên đán.

Để bình ổn giá cả thị trường, kiềm chế lạm phát những tháng cuối năm, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội, ngành hàng theo dõi sát diễn biến thị trường lương thực, thực phẩm để đưa ra các giải pháp điều hành phù hợp. Bộ Tài chính khẩn trương phổ biến và hướng dẫn thi hành Nghị định số 84/2011/NĐ-CP ngày 20/9/2011 quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giá…

Chính phủ cũng khuyến cáo người dân có thể bằng hành động cụ thể của mình góp phần đồng hành cùng Chính phủ kiềm chế lạm phát. Người dân cần cảnh giác với những thông tin thất thiệt, chống nạn đầu cơ thổi giá trong những lĩnh vực nhạy cảm như mua bán vàng, ngoại tệ…

Cùng với sự chỉ đạo của Chính phủ, các ngành có liên quan cũng cần có kế hoạch phối hợp chặt chẽ để theo dõi sát diễn biến cung-cầu hàng hóa, giá cả, thị trường; chủ động và linh hoạt có các biện pháp điều tiết cung-cầu và bình ổn thị trường nhằm bảo đảm sản xuất, đáp ứng nhu cầu của xã hội, không để xảy ra thiếu hàng, sốt giá.

Mong rằng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, các địa phương, tình hình giá cả cuối năm sẽ tiếp tục ổn định, góp phần thiết thực kiềm chế lạm phát.