Vốn đang chuyển sang CK, vàng...

Đã gần 20 ngày kể từ khi Chỉ thị 02/CT-NHNN về việc chấn chỉnh thực hiện quy định về mức LS huy động bằng VND và USD của các TCTD. Do hiện tượng một số NHTM kêu bị sụt nguồn tiền gửi tiết kiệm, nên đã nhiều dự đoán vốn đang chuyển sang chứng khoán, vàng, bất động sản (BĐS)... Tuy nhiên, phải chờ số liệu thống kê toàn hệ thống NH cuối tháng 9 mới biết chính xác sự chuyển động của dòng tiền.

Có thể nói, đến thời điểm này 100% các NHTM không dám huy động tiền gửi (cả VND và USD) vượt trần LS. Lãnh đạo các NH sợ nhất là mình bị đình chỉ, miễn nhiệm chức vụ, sau là người dân rút tiền gửi, ba là NH bị hạn chế về mở mạng lưới. Việc thông tin về một vài NHTM lách trần LS, như vụ hợp đồng tiền gửi có kỳ hạn giữa GĐ Kigimex và GĐ Techcombank - chi nhánh tỉnh Kiên Giang là những hợp đồng đã ký trước khi có Chỉ thị 02/CT-NHNN, nay bị tố ra.

Với tình hình chung như vậy, người gửi tiền (thuộc đối tượng hưu trí, người có món tiền nhỏ, người lao động thu nhập trung bình và thấp...) dù không thích, nhưng vẫn phải chấp nhận gửi NH. Chỉ khác trước là họ chọn những NH có thương hiệu lớn, thường là NHTM nhà nước hoặc gửi ngay ở những điểm giao dịch nào thuận tiện nhất. Vì vậy, có thể nói nguồn tiết kiệm thực sự vẫn ổn định, nhưng sẽ có NH tăng/ngân hàng giảm vốn huy động.

Trước ngày 8.9.2011, khi lãi suất huy động thực của một số NHTM cổ phần đối với các khoản tiền gửi lớn lên đến 20,5% - 21%/năm thì một số tổ chức, DN và không loại trừ bản thân ngay cả một số NHTM (thông qua các Cty con của mình) đã đem những khoản tiền lớn, thậm chí rất lớn (hàng chục, hàng trăm tỉ đồng) đi gửi các NH có LS cao. Nay khi LS cùng phải về mức 14%/năm thì với những khoản tiền đến hạn, các NHTM nhỏ không dám trả LS cao nữa thì những tổ chức này không gửi tiếp nữa mà rút về. Một khi những khách hàng “sộp” này rút thì lượng vốn huy động của các NHTM cổ phần nhỏ bị hổng mạnh là đương nhiên.

Như vậy, vốn của một số NH khác sẽ tăng và bên cạnh đó, nhiều NH thấy không còn cơ hội kiếm lợi nhuận cao từ tiền gửi NH nữa  nên phải tính chuyện đưa tiền vào các kênh đầu tư khác hoặc quay trở lại sản xuất-kinh doanh. Đến nay, chưa thấy có dấu hiệu rõ ràng về việc dòng tiền từ tiết kiệm NH chuyển mạnh sang các kênh đầu tư khác.
 
Chào mời khách hàng bằng khuyến mãi

Hiện nay, hệ thống đang tạm thời dư thừa thanh khoản VND, tuy nhiên, không vì thế mà cuộc chiến cạnh tranh huy động vốn lại giảm nhiệt. Nhu cầu vay liên ngân hàng luôn lớn, LS trên thị trường ngày trong tháng 9 có lúc lên đến 18%/năm cho kỳ hạn 3 tháng. Áp lực nhu cầu vốn của nền kinh tế và tiêu dùng dân cư cuối năm đang đến gần... khiến các NHTM không ngừng phải nghĩ ra các chiêu hút khách hàng.

Trước hết, đó là việc áp dụng trần cho hầu hết các kỳ hạn gửi tiền (không còn đường cong lãi suất). Có nhân viên NH thì khuyên khách hàng quen cứ gửi tạm 1 tháng xem tình hình thế nào. Một trưởng phòng khách hàng DN nói: “ Để giữ tiền gửi lớn của các DN, NH có thể không hạch toán trên sổ sách số tiền chênh như trước đây để tránh NHNN có thể kiểm tra mà cứ gửi nhau theo mức LS quy định rồi NH mang phong bì tiền mặt (tương đương phần chênh lãi suất) đến đưa biếu lại DN”.

Thay vì dùng LS cao, nay một số NHTM triển khai các chương trình khuyến mãi với những giải thưởng đặc biệt là hàng chục lượng vàng, thẻ ATM có sẵn vài chục triệu số dư, ôtô Mercedes, xe máy Piaggio.... Nhiều NH khuyến khích khách bằng cách tặng các món quà nho nhỏ như áo mưa, ly sứ, túi xách, ba lô... Cùng mức LS như nhau, khách hàng cảm thấy thích thú hơn khi được nhận thêm một món quà gì đó từ NH, nên những chiêu khuyến mãi kiểu này cũng giữ được chân nhiều khách.

Áp lực huy động vốn của các ngân hàng nhỏ

Từ trước đến giờ các NHTM cổ phần quy mô nhỏ của Việt Nam gần như chỉ có LS cao làm công cụ cạnh tranh trên thị trường tiền tệ. Việc đưa trần LS về một mức đang gây áp lực rất lớn cho các ngân hàng này. Nhiều người gửi tiền cũng chưa phân biệt lắm việc chọn NH lớn/nhỏ để gửi tiền, nhưng ngay cả tiêu chí thuận lợi thì các ngân hàng nhỏ cũng không thể bằng các ngân hàng lớn về số điểm giao dịch. Giải quyết được thanh khoản cho các NH nhỏ mới góp phần đảm bảo vững chắc cho xu hướng hạ lãi suất thị trường.